Waardenetwerken: innoveren in de interactie-economie

In onze interactie-economie zijn waardenetwerken onlosmakelijk met diensteninnovatie verbonden. Om diensteninnovaties te ontwikkelen en op de markt te zetten is samenwerking nodig. Tussen bedrijven, maar ook samen met publieke organisaties. Dit samenwerken vindt plaats in waardenetwerken. Waardenetwerken bevatten meervoudige relaties en hebben tot doel het creëren van meerwaarde voor de betrokkenen. Deze waarde wordt uitgedrukt in financiële termen maar ook in waarden als kennis en imago. De workshop waardenetwerken werd voorgezeten door Job van Den Berg, DHV. Aan het begin van de workshop stelden alle deelnemers zich kort voor. Na een korte introductie door Job werd het woord gegeven aan Eugene Grüter.

Eugene Grüter, DHV  “In samenwerking met regie zit muziek”

Eugene Grüter, DHV illustreerde het belang en effect van waardenetwerken door middel van de metafoor “voetbalwedstrijd”. Hij begon zijn presentatie met een statement van Peter Drucker waarin het belang van innovatie werd uitgedragen. Nederland is een kennisintensief land. Met betrekking tot innovatie is het van groot belang om de productiviteit van kenniswerkers te verhogen. Dit vraagt aandacht aangezien de huidige kenniswerkers hoofdzakelijk aan kluitjesvoetbal doen. Iedereen rent achter de bal aan zonder te weten wat het te bereiken einddoel eigenlijk is. Het is niet erg wanneer iedereen achter de bal aan rent, maar het is wel belangrijk dat iedereen een vaste taak heeft. Hierbij kunt u denken aan het 3/4/3 systeem waarin iedereen alles mag doen maar uiteindelijk wel een vaste taak heeft. Het stellen van doelen is heel wezenlijk, begin met een visie en formeer een ambitie. 

Een andere belangrijke component die bijdraagt aan het succes van een onderneming is diversiteit, verschillende mensen met verschillende achtergronden man, vrouw, IQ maar ook EQ.  Door vanuit waardenetwerken te denken verdwijnt de silocultuur en wordt er vanuit een groter geheel gedacht waardoor tegen minder kosten betere resultaten te behalen zijn. 

Belangrijke randvoorwaarden zijn: Virtual Design and Construction, alle belangen op voorhand bepalen; visualisering, veel werken met beelden en impact direct kunnen zien; samen een agenda opzetten, gebruik maken van elkaars kwaliteiten, conformeren aan het totaal, nieuwe werkwijzen ontwikkelen en regie afspraken maken. Kortom, op een nieuwe manier omgaan met bestaande kennis en informatie. Voordelen: meer efficiënt ontwerpen, hogere duurzaamheid, lagere risico’s/meer kansen en het voorkomen van redundancy. 

Harrie Nienhuis, E-Healthnu “Er is behoefte aan empowerment, nieuwe vormen van samenwerking en betere informatie voorzieningen”

E-healthnu is ontwikkeld om chronisch zieken voor zichzelf te laten zorgen. Er is behoefte aan empowerment, betere samenwerking en betere informatievoorzieningen. Momenteel zijn er veel lokale initiatieven. Op het moment dat projectgelden op zijn worden deze projecten echter niet opgeschaald maar verdwijnen zij uit het zicht. 

De kernvraag voor een waardenetwerk is; “wat kunnen we samen doen dat alleen niet of nauwelijks mogelijk is.” Om een waardenetwerk succesvol te maken, is het belangrijk om:

1. elkaars belangen te inventariseren, 
2. vertrouwen te creëren, 
3. je bewust te zijn van het feit dat het creëren van een waardnetwerk niet over één nacht ijs gaat. 

Het formeren van een succesvol waardenetwerk is een langdurig proces. Het vraagt om gesprekken met potentiele consortiumpartners, eindgebruikers (bijv. patiënten), maar ook met mogelijke nieuwe gebruikersgroepen, die vaak lastig te achterhalen zijn. In de regel nemen grote clubs het initiatief, maar kleinere spelers worden zeker uitgenodigd om mee te werken. Het is belangrijk om structurele barrières op te lossen. Problemen moet je vast kunnen stellen. 

Waarom lukt het nu niet om op te schalen? Nederland is een pilotland, waarin veel pilots positief verlopen, maar stranden op het moment dat er geen projectgelden meer zijn. Het belang van het totaal is vaak onzichtbaar. Angst functioneert vaak als een emmer achter de roeiboot. 

Maarten Königs, Sioo “N=1 and Resources are Global” 

Wanneer de start-up fase voorbij is, liggen er vaak 1000 ideeën. Het is dan ook belangrijk om zoveel mogelijk focus aan te brengen.  Daarnaast is er vaak geen vastgestelde leider of probleemeigenaar waardoor de richting van een waardenetwerk onduidelijk kan worden. Het is dan ook belangrijk dat er gangmakers in de waardenetwerk zijn opgenomen. Met betrekking tot klanten (eindgebruikers) is het belangrijk om te beseffen dat de klant vandaag de dag bestaat uit N=1. Globaal kan er nog wel in segmenten worden gedacht, maar binnen een segment is iedere N 1. Een ander belangrijk besef voor de huidige realiteit is het feit dat bronnen overal ter wereld te achterhalen zijn. Hulp van de overheid wordt soms ervaren als een belediging. Dit fenomeen is diepgeworteld in onze samenleving en stamt af van het onverkieselijkheidsbeginsel “het gaat beroerd met je, dus hulp is nodig”. Veel productiebedrijven beschikken over een tweede taal. Het is essentieel om deze taal te begrijpen om goede resultaten neer te kunnen zetten. Service en controle gaan niet samen, controle en service echter wel. Als twee mensen starten met een bedrijf zijn ze eigenlijk met z’n drieën (jij, ik en “het bedrijf”). Het doorgronden van de derde is essentieel om tot een succes te komen,

Paneldiscussie “Samenwerking en vertrouwen”

Vandaag de dag is “samenwerking” het kernbegrip. Tijden zijn veranderd hierbij kunt u denken aan de kredietcrisis, gebrek aan vertrouwen, onzekere hypotheekmarkt, ophef over bestuurders van bijvoorbeeld woningcorporaties, constellatie, het terugtrekken uit de markt van diverse partijen, steeds meer vraaggestuurde projecten, nieuwe manieren van werken, nieuwe manieren om ruimte in te delen, interdependentie, nieuwe manieren van zoeken, voorwaartse integratie en nieuwe rollen en patronen. 

Vandaag de dag moeten we niet wachten tot Masterplannen ontstaan maar potentie van gebieden en projecten op voorhand proberen in te schatten. Het is belangrijk om te beseffen dat gemiddelden niet bestaan, N=1. Deze vernieuwende “vraaggestuurde en initiërende aanpakken” creëren een behoefte aan nieuwe competenties, zowel inhoudelijk als procesmatig. Wanneer projecten worden opgestart is het van waarde om  duidelijke ideeën te formeren, zoek naar richting met perspectief, maar probeer niet op voorhand met een oplossing te komen, geef het creatieve ontwikkelproces de ruimte om zicht te ontplooien. 

Veel partijen proberen hun plannen te verdedigen door middel van consumentenonderzoek, maar het is belangrijk om veel dichter bij de bron te achterhalen waar potentiële eindgebruikers vandaan komen. Leer vanuit de vraag denken en achterhaal ook de specifieke vragen van de diverse betrokken partijen. Pas op voor verwarring tussen het doel van het proces en de uiteindelijke oplossing. Een waardenetwerk functioneert als een zelfstandig ecosysteem. Houdt een groter geheel in de gaten en voorkom verzanding in het traditionele volkstuintjes denken. Creëer vertrouwen, wees transparant en gebruik bijvoorbeeld een praatmodel met belangen. Kortom, ontwikkel nieuwe richtingen met nieuwe spelregels.

(Een praatmodel is een model waarin alle belangen zijn weergegeven. Je zet bijvoorbeeld diverse stappen neer in een overzicht en zet daar de belangen van iedereen in. Dit geeft een constant zicht op de belangen van alle betrokken partijen, waardoor gesprekken vloeiender kunnen verlopen. )